قرارداد و سیستم برتون وودز چه بود؟
توافقنامه برتون وودز در جولای 1944 توسط نمایندگانی از 44 کشور در کنفرانس پولی و مالی سازمان ملل مورد مذاکره قرار گرفت. این کنفرانس در برتون وودز، نیوهمپشایر برگزار شد و از همین رو به این نام شهرت یافت.
تحت سیستم برتون وودز، طلا مبنای دلار آمریکا بود و سایر ارزها با ارزش دلار آمریکا مرتبط بودند. سیستم برتون وودز عملاً در اوایل دهه 1970 به پایان رسید، زمانی که رئیس جمهور آمریکا، ریچارد نیکسون، اعلام کرد که ایالات متحده دیگر طلا را با ارز ایالات متحده مبادله نخواهد کرد.
آشنایی با توافقنامه و سیستم برتون وودز
تقریباً 730 نماینده به نمایندگی از 44 کشور در ژوئیه 1944 در برتون وودز با هدف اصلی ایجاد یک سیستم ارز خارجی کارآمد، جلوگیری از کاهش ارزش رقابتی ارزها و ترویج رشد اقتصادی بینالمللی گرد هم آمدند. قرارداد و سیستم برتون وودز برای این اهداف محوری بود. این قرارداد همچنین دو سازمان مهم را ایجاد کرد – صندوق بین المللی پول (IMF) و بانک جهانی. در حالی که سیستم برتون وودز در دهه 1970 منحل شد، هم صندوق بین المللی پول و هم بانک جهانی ستونهای قوی برای مبادله ارزهای بینالمللی باقی ماندهاند.
اگرچه خود کنفرانس برتون وودز تنها در مدت سه هفته برگزار شد، مقدمات آن برای چندین سال طول کشید. طراحان اصلی سیستم برتون وودز، اقتصاددان مشهور بریتانیایی جان مینارد کینز و اقتصاددان ارشد بینالمللی آمریکایی در وزارت خزانهداری ایالات متحده، هری دکستر وایت بودند. امید کینز ایجاد یک بانک مرکزی قدرتمند جهانی به نام «اتحادیه تسویه حساب» و انتشار یک ارز ذخیره بینالمللی جدید به نام بانکور بود. طرح وایت به جای ایجاد یک ارز جدید، یک صندوق وامدهی متوسط و نقش بیشتری برای دلار آمریکا پیش بینی میکرد. در پایان، طرح اتخاذ شده از هر دو ایده گرفت و بیشتر به سمت طرح وایت متمایل شد.
مزایای تثبیت ارز به وسیله برتون وودز
سیستم برتون وودز شامل 44 کشور بود. این کشورها برای کمک به تنظیم و ترویج تجارت بینالمللی فرامرزی گرد هم آمدند. انتظار میرود مانند مزایای همه رژیمهای تثبیت ارز، تثبیت ارز برای تجارت کالاها و خدمات و همچنین تامین مالی، ثبات نرخ ارز را فراهم کند.
همه کشورهای سیستم برتون وودز با یک پیوند ثابت در برابر دلار آمریکا با انحراف تنها 1 درصد موافقت کردند. کشورها ملزم به نظارت و حفظ پیوندهای ارزی خود بودند که عمدتاً با استفاده از ارز خود برای خرید یا فروش دلار آمریکا در صورت نیاز به آن دست یافتند. بنابراین، سیستم برتون وودز، نوسانات نرخ ارز بینالمللی را به حداقل رساند که به روابط تجاری بینالمللی کمک کرد. ثبات بیشتر در مبادلات ارزی نیز عاملی برای حمایت موفقیتآمیز وامها و کمک های مالی بین المللی از سوی بانک جهانی بود.
صندوق بین المللی پول و بانک جهانی
قرارداد برتون وودز، دو موسسه صندوق بین المللی پول و بانک جهانی را ایجاد کرد. هر دو مؤسسه به طور رسمی در دسامبر 1945 معرفی شدند و در سطح جهانی به عنوان ستونهای مهمی برای تأمین مالی سرمایه بینالمللی و فعالیتهای تجاری عمل کردند.
هدف صندوق بین المللی پول نظارت بر نرخ ارز و شناسایی کشورهایی بود که به حمایت پولی جهانی نیاز داشتند. بانک جهانی که در ابتدا بانک بینالمللی بازسازی و توسعه نامیده میشد، برای مدیریت وجوه در دسترس برای کمک به کشورهایی که از لحاظ فیزیکی و مالی در جنگ جهانی دوم ویران شده بودند، تأسیس شد. در قرن بیست و یکم، صندوق بین المللی پول 190 کشور عضو دارد و همچنان به حمایت از همکاری های پولی جهانی ادامه میدهد. بانک جهانی به طور همزمان از طریق وامها و کمکهای مالی خود به دولتها به ارتقای این کشورها کمک میکند.
فروپاشی سیستم برتون وودز
در سال 1971، با نگرانی از اینکه عرضه طلای ایالات متحده دیگر برای پوشش تعداد دلارهای در گردش کافی نیست، رئیس جمهور ریچارد نیکسون ارزش دلار آمریکا را نسبت به طلا کاهش داد. پس از ذخیره طلا، او به طور موقت تبدیل دلار به طلا را تعلیق کرد. در سال 1973 سیستم برتون وودز فروپاشید. پس از آن کشورها آزاد بودند که هر گونه ترتیب مبادلهای را برای پول خود انتخاب کنند، مگر اینکه ارزش آن را با قیمت طلا مرتبط کنند. برای مثال، آنها میتوانند ارزش آن را به ارز کشور دیگر یا سبدی از ارزها مرتبط کنند، یا به سادگی اجازه دهند آزادانه شناور شود و به نیروهای بازار اجازه دهند ارزش آن را نسبت به ارزهای دیگر کشورها تعیین کنند.
قرارداد برتون وودز یک رویداد مهم در تاریخ مالی جهان است. دو موسسه برتون وودز، صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی را ایجاد کرد که نقش مهمی در کمک به بازسازی اروپا پس از جنگ جهانی دوم داشتند. متعاقباً، هر دو نهاد به حفظ اهداف بنیانگذاری خود ادامه دادند و در عین حال در حال گذار برای خدمت به منافع دولت جهانی در عصر مدرن هستند.
این مطالب توسط تیم دانشجویی پادکست سکه تهیه شده است و خالی از اشکال نیست، میتوانید در صورت تمایل در بهبود آنها کمک کنید.