ابرتورم اصطلاحی برای توصیف افزایش سریع، بیش از حد و خارج از کنترل سطح عمومی قیمتها در یک اقتصاد است. در حالی که تورم سرعت افزایش قیمت کالاها و خدمات را اندازهگیری میکند، ابرتورم، تورمِ به سرعت در حال افزایش است که معمولاً بیش از 50 درصد در ماه اندازهگیری میشود.
اگرچه ابرتورم یک رویداد نادر برای اقتصادهای توسعهیافته است، اما در طول تاریخ بارها در کشورهایی مانند چین، آلمان، روسیه، مجارستان و گرجستان رخ داده است.
درک ابر تورم
تورم توسط اداره آمار کار با استفاده از شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) برای اندازهگیری قدرت خرید دلار اندازهگیری می شود. CPI شاخصی از قیمت حدود 94000 کالا و خدمات شامل اجاره حدود 8000 واحد مسکونی و قیمت کرایه خطوط هوایی، پوشاک، کالاهای خانگی، داروهای تجویزی، خودروهای مستعمل، و هزینه پست است.
به طور کلی، فدرال رزرو تلاش می کند تا آنچه را که نرخ تورم سالم حدود 2 درصد می نامد در بلندمدت حفظ کند. نرخ تورم بالاتر از 2 درصد بالا در نظر گرفته می شود. ابر تورم یک مورد شدید از تورم است، نه فقط یک نرخ تورم بالا.
ابر تورم زمانی اتفاق میافتد که قیمت ها بیش از 50 درصد در ماه افزایش یافته باشد. افزایش روزانه ممکن است به 200٪ یا بیشتر نزدیک شود تا ابرتورم رخ دهد.
به عنوان مثال، تصور کنید همیشه همان اقلام را از فروشگاه مواد غذایی خریداری میکنید. اگر اقتصاد با نرخ تورم 5 درصدی در روز رو به افزایش بود، صورت حساب خواربار فروشی شما ممکن است از 500 دلار در هفته به 675 دلار در هفته بعد، به 911 دلار در هفته در هفته بعد و غیره افزایش یابد.
علل تورم بیش از حد
اگرچه شرایط متعددی میتواند باعث تورم شدید شود، در اینجا شایعترین علل تورم بیش از حد ذکر شده است.
عرضه بیش از حد پول
بانکهای مرکزی عموماً عرضه پول در گردش را کنترل میکنند. در شرایطی که از نظر تاریخی افزایش عرضه پول را تضمین می کند – مانند رکود یا کسادی – بانک های مرکزی میتوانند حجم گردش پول را افزایش دهند. هدف از این اقدام تشویق بانکها به وام دادن و مصرفکنندگان و کسب و کارها برای استقراض و خرج کردن است.
با این حال، اگر افزایش عرضه پول توسط رشد اقتصادی حمایت نشود میتواند منجر به ابرتورم شود. اگر تولید ناخالص داخلی – معیار تولید یک اقتصاد – در حال رشد نباشد، کسبوکارها قیمتها را افزایش میدهند تا سود را افزایش دهند و سرپا بمانند.
از آنجایی که مصرف کنندگان پول بیشتری دارند، قیمتهای بالاتری می پردازند و تورم را تغذیه میکنند. اگر تولید اقتصادی به رکود یا کسادی ادامه دهد و تورم همچنان در حال افزایش باشد، شرکتها مبالغ بیشتری دریافت میکنند، مصرفکنندگان بیشتر پرداخت میکنند و بانک مرکزی پول بیشتری چاپ میکند. چرخه ای از افزایش نرخ تورم رخ می دهد که منجر به ابرتورم می شود.
تورم فشار تقاضا
تورم کشش تقاضا سناریویی است که در آن تقاضای کل برای عرضه کل خیلی زیاد میشود. این امر به سرعت قیمتها را افزایش میدهد زیرا کالاها و خدمات کافی برای پاسخگویی به افزایش تقاضای کلی مصرف کنندگان و مشاغل موجود نیست.
اثرات ابر تورم
تورم بیش از حد میتواند عواقب نامطلوبی ایجاد کند. مردم ممکن است شروع به احتکار کالاهایی مانند غذا کنند. برای مثال، ممکن است کمبود مواد غذایی به وجود آورد.
هنگامی که قیمتها بیش از حد افزایش مییابد، ارزش پول کاهش مییابد زیرا تورم باعث میشود قدرت خرید کمتری داشته باشد. قدرت خرید کمتر به این معنی است که مصرف کنندگان برای خرید کمتر هزینه بیشتری میکنند. در نتیجه، پول کمتری برای پرداخت قبوض و ریال کمتری برای استفاده در اقلام ضروری دارند.
همچنین، مردم ممکن است پول خود را در موسسات مالی واریز نکنند، که منجر به از بین رفتن بانکها و وامدهندگان میشود. در صورتی که مصرف کنندگان و مشاغل نتوانند پرداخت کنند، درآمدهای مالیاتی نیز ممکن است کاهش یابد و در نتیجه دولتها خدمات ضروری را ارائه ندهند.
چگونه برای ابر تورم آماده شویم؟
بسیار مهم است که به یاد داشته باشیم که تورم فوق العاده زیاد اتفاق نمیافتد، به ویژه در کشورهای توسعه یافته که در آن بانک مرکزی بر روی دوره های تورمی حاکم و کنترل میکند. با این حال، اقداماتی وجود دارد که میتوانید برای کاهش اثرات تورم معمولی یا بالا روی پرتفوی خود انجام دهید.
یک سبد متوازن و متنوع میتواند به شما در کاهش زیان در دورههای تورمی کمک کند. کالاها و املاک و مستغلات میتوانند اثرات نامطلوب تورم را کاهش دهند زیرا در این زمانها ارزش آنها افزایش مییابد. اوراق بهادار محافظت شده از تورم وزارت خزانهداری (TIPS) میتواند در برابر افزایش تورم محافظت کند، زیرا اصلی که در TIPS سرمایهگذاری کردهاید با تورم تعدیل میشود.
صندوقهای سرمایهگذاری مشترک و صندوقهای قابل مبادله که مبادلات تورمی را انجام میدهند نیز میتوانند برای مبارزه با اثرات تورم بر پرتفوی شما استفاده شوند.
نمونه های دنیای واقعی ابر تورم
یوگسلاوی
یکی از مخربترین و طولانیترین دوره تورم شدید در یوگسلاوی سابق در دهه 1990 رخ داد. در آستانه انحلال ملی، این کشور قبلاً با نرخهای بیش از 76 درصد در سال تجربه کرده بود.
در سال 1991، مشخص شد که اسلوبودان میلوسویچ، رهبر استان صربستان وقت، با صدور 1.4 میلیارد دلار وام از سوی بانک مرکزی صربستان به نزدیکان خود، خزانه ملی را غارت کرده است.
این دزدی بانک مرکزی دولت را مجبور کرد برای رسیدگی به تعهدات مالی خود مقادیر زیادی پول چاپ کند. در نتیجه، ابر تورم به سرعت اقتصاد را در بر گرفت و آنچه را که از ثروت کشور باقی مانده بود پاک کرد و مردم آن را مجبور به مبادله کالاها کرد. نرخ تورم هر روز تقریباً دو برابر میشد تا اینکه به نرخ غیرقابلحساب 313،000،000 درصد در ماه رسید.
دولت به سرعت کنترل تولید و دستمزدها را در دست گرفت که به کمبود مواد غذایی منجر شد. در نتیجه، درآمد بیش از 50 درصد کاهش یافت و تولید متوقف شد. در نهایت، دولت، واحد پول خود را با مارک آلمان جایگزین کرد که به ثبات اقتصاد کمک کرد.
مجارستان
مجارستان پس از جنگ جهانی دوم دچار تورم شدید شد. در اوج تورم مجارستان، قیمت ها روزانه 207 درصد افزایش یافت.
زیمبابوه
در مارس 2007، زیمبابوه وارد دوره ابرتورم شد که تا اوایل سال 2009 برابر با نرخ روزانه تورم 98 درصد بود. دوره ابرتورمی این کشور در سال 1999 پس از تجربه چندین دوره خشکسالی و کاهش تولید ناخالص داخلی در این کشور آغاز شد.
در نتیجه، کشور مجبور شد بیش از آنچه تولید می کرد وام بگیرد و دولت شروع به هزینه های بیشتر کرد. برای پرداخت پاداش به کهنه سربازان استقلال، مالیات ها را افزایش داد، درگیر جنگ در کنگو شد و از صندوق بین المللی پول برای بهبود توسعه و استانداردهای زندگی شهروندان وام گرفت.
دولت شروع به چاپ پول برای پرداخت هزینه ها کرد که باعث افزایش تورم شد و ساکنان برای فرار از اقتصاد شروع به مهاجرت به کشورهای دیگر کردند. تا سال 2010، نزدیک به 1.3 میلیون نفر ترک کرده بودند و اقتصاد در حال نابودی بود.
ابر تورم سناریویی است که در آن نرخ تورم یک شهرستان در یک ماه 50 درصد افزایش می یابد. اگر کشوری در شرایطی باشد که توانایی انجام تعهدات خود را نداشته باشد یا شرایطی را تجربه کند که بر توانایی تولید کالا و خدمات تأثیر می گذارد، نگران کننده است. بنابراین، ابر تورم چیزی نیست که اغلب اتفاق بیفتد. با این وجود، ابر تورم از سال 1796 تا کنون 43 بار در 28 کشور رخ داده است.
این مطالب توسط تیم دانشجویی پادکست سکه تهیه شده است و خالی از اشکال نیست، میتوانید در صورت تمایل در بهبود آنها کمک کنید.