اصطلاح رقابت کامل به ساختار نظری بازار اشاره دارد. اگرچه رقابت کامل به ندرت در بازارهای دنیای واقعی رخ میدهد، اما یک مدل مفید برای توضیح چگونگی تأثیر عرضه و تقاضا بر قیمتها و رفتار در اقتصاد بازار ارائه میدهد.
در شرایط رقابت کامل، خریداران و فروشندگان زیادی وجود دارد و قیمتها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشوند.
رقابت کامل چگونه کار میکند؟
رقابت کامل یک حالت ایدهآل از بازارهاست که میتوان آن را بازارهای موجود مقایسه کرد. در وضعیت رقابت کامل میتوان مدلهای بسیاری را پیاده کرد. این وضعیت از نظر تئوریک مخالف انحصار است، که در آن تنها یک شرکت کالا یا خدماتی را عرضه میکند و آن شرکت میتواند قیمت مورد نظر خود را تعیین کند، زیرا مصرف کنندگان هیچ جایگزینی ندارند و برای رقبای احتمالی ورود به بازار دشوار است.
در یک مدل رقابت کامل، هیچ انحصاری وجود ندارد. این نوع ساختار دارای تعدادی ویژگی کلیدی است که عبارتند از:
- همه بنگاهها یک محصول یکسان می فروشند (محصول یک کالا یا همگن است).
- همه بنگاهها قیمت گیرنده هستند (آنها در نهایت بر قیمت بازار موثر نیستند).
- سهم بازار تاثیری بر قیمت ها ندارد.
- خریداران اطلاعات کامل (در گذشته، حال و آینده) در مورد محصول فروختهشده و قیمت های تعیین شده توسط هر شرکت دارند.
- منابع سرمایه و نیروی کار کاملاً متحرک هستند.
- شرکتها می توانند بدون هزینه وارد بازار یا خارج شوند.
واقعیت در برابر تئوری رقابت کامل
رقابت در دنیای واقعی با وضعیت ایدهآل رقابت کامل متفاوت است. دنیای واقعی تمایزاتی در تولید، بازاریابی و فروش دارد. برای مثال فرض کنید یک میوهفروشی ادعا کند که محصولات ارگانیک میفروشد و این موضوع را تبلیغ کند. این همان چیزی است که به آن تمایز گفته میشود.
دو معیار اول (محصولات همگن و قیمت گیرندگان) دور از واقعیت هستند، بنگاهها همواره میتوانند با بازاریابی تمایز محصولات خود را به مشتریان معرفی کند، همچنین در بسیاری از بازارها، بنگاههایی سهم زیادی از بازار را در اختیار دارند و نوعی از انحصار را اعمال میکنند، مانند مایکروسافت در بازار سیستمعامل کامپیوترهای شخصی. با این حال، برای دو معیار دوم (اطلاعات و تحرک)، تحول جهانی فناوری و تجارت باعث بهبود جدی اوضاع شده است.
مزایا و معایب رقابت کامل
رقابت کامل یک چارچوب ایدهآل برای اقتصاد بازار است. با اینکه مدل مناسبی برای نحوه عملکرد یک اقتصاد ارائه میکند، همیشه دقیق نیست و انحرافات قابل توجهی با اقتصاد دنیای واقعی دارد. مانند سایر مدلها، ارزش این مدل نیز به دقت منعکس کردن واقعیات است.
یکی از ویژگیهای قابل توجه رقابت کامل، حاشیه سود کم است. از آنجایی که همه مصرفکنندگان به محصولات یکسان دسترسی دارند، طبیعتاً به سمت پایینترین قیمت ها جذب میشوند. شرکت ها نمیتوانند با دریافت حق بیمه برای محصولات و خدمات با کیفیت بالاتر، خود را متمایز کنند. به عنوان مثال، برای شرکتی مانند اپل غیرممکن است که در یک بازار کاملاً رقابتی وجود داشته باشد زیرا تلفن های آن گران تر از گوشیهای رقبای خود هستند.
دیگری عدم وجود نوآوری است. چشم انداز سهم بازار بیشتر و متمایز ساختن خود از رقبا، انگیزهای برای شرکت ها برای نوآوری و تولید محصولات بهتر است. اما هیچ شرکتی دارای سهم بازار غالب در رقابت کامل نیست، به این معنی که سودآوری بلندمدت عملیات آنها صفر است.
یکی دیگر از معایب عدم وجود صرفهجویی در مقیاس است. محدود شدن به حاشیه سود صفر به این معنی است که شرکتها پول نقد کمتری برای سرمایهگذاری در گسترش قابلیتهای تولید خود خواهند داشت. گسترش قابلیتهای تولید به طور بالقوه میتواند هزینهها را برای مصرف کنندگان کاهش دهد و حاشیه سود کسب و کار را افزایش دهد.