چرخه کسبوکار نوعی نوسان و تغییرات دورهای و تکرار شونده است که در فعالیتهای اقتصادی یک کشور مشاهده میشود. این چرخه شامل دورههایی از رونق، اوج، رکود و قعر است که در طول زمان و تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله سیاستهای اقتصادی، تغییرات بازار، بحرانهای جهانی و عوامل اجتماعی قرار میگیرد. چرخه کسبوکار با نشان دادن تصویر کلی اقتصاد یک کشور به عنوان چرخه اقتصادی نیز شناخته میشود.
مراحل چرخه کسبوکار
نوسانات چرخه کسبوکار شامل چهار مرحله اصلی است که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارد:
1. رونق (Expansion):
این مرحله به رشد و افزایش فعالیتهای اقتصادی اشاره دارد که کسبوکارها بهدلیل افزایش تقاضا، تولید خود را افزایش میدهند، نیرویکار بیشتری استخدام میکنند و سرمایهگذاران تمایل بیشتری به سرمایهگذاری در پروژههای جدید پیدا میکنند.
2. اوج (Peak)
اوج، نقطهای است که در آن فعالیتهای اقتصادی به بالاترین سطح خود در تولید میرسد، این مرحله معمولاً قبل از شروع رکود رخ میدهد و با افزایش تقاضا، قیمتها نیز افزایش مییابند و ممکن است منجر به تورم نیز شود.
3. انقباض (Contraction)
انقباض به دورهای اشاره دارد که در آن فعالیتهای اقتصادی کاهش مییابند، این مرحله معمولاً پس از دوره اوج آغاز میشود و کسبوکارها ممکن است میزان تولید و نیرویکار را کاهش دهند و باعث افزایش بیکاری و عدم اطمینانی سرمایهگذاران به آینده اقتصادی شوند.
4. قعر (Trough)
قعر نقطهای است که در آن فعالیتهای اقتصادی به پایینترین سطح خود میرسند، این مرجله معمولاً پیش از شروع دوباره دوره رونق رخ میدهد و در این مرحله میزان تولید و اشتغال در پایینترین حد خود قرار میگیرد.
درک چرخه کسبوکار
-چرخه کسبوکار از نوسانات همزمان رو به بالا و پایین در شاخصهای کلان اقتصادی مانند تولید، اشتغال، درآمد و فروش تشکیل شده است که در این چرخه، در طول دوران رونق، شاخصهای تولید و فروش افزایش مییابند و در دوران رکود، کاهش مییابند.
– در چرخه کسبوکار، انقباض اغلب منجر به رکود میشود، اما کل این مرحله همیشه رکود نیست. رکودها اغلب در اوج چرخه کسبوکار، زمانی که دوره انبساط پایان مییابد، آغاز شده و در پایینترین نقطه چرخه، زمانی که دوره انبساط بعدی آغاز میشود، پایان مییابند.
– شدت یک رکود در چرخه کسبوکار با سه عامل عمق، گستردگی و مدت زمان اندازهگیری میشود.
– یک دوره رونق و انبساط از پایینترین نقطه یک چرخه کسبوکار آغاز میشود و تا دوره اوج بعدی ادامه مییابد، درحالی که یک ذوره رکود از نقطه اوج شروع میشود و تا پایینترین نقطه بعدی چرخه ادامه پیدا میکند.
– از جمله تصورات نادرست رایج در چرخه کسبوکار این است که فاز رکودی در چرخه همان رکود اقتصادی است و دو فصل متوالی کاهش در تولید ناخالص داخلی واقعی (یک قانون سرانگشتی غیررسمی) به معنای رکود است، مهم است که توجه داشته باشیم رکودها در طول انقباضات رخ میدهند اما همیشه شامل تمام فاز انقباضی نیستند و کاهشهای متوالی در تولید ناخالص داخلی واقعی یکی از شاخصهایی است که توسط دفتر ملی تحقیقات اقتصادی (NBER) استفاده میشود، اما این تعریفی نیست که سازمان برای تعیین دورههای رکودی از استفاده کند.
– دورههایی از رشد و رونق در چرخه کسبوکار زمانی آغاز میشود که چرخه رکودی معکوس شده و به یک چرخه مثبت تبدیل شود و این بهبودی میتواند آنقدر ادامه یابد تا منجر به گسترش پایدار اقتصادی شود.
اندازهگیری و تعیین تاریخچه چرخه کسبوکار
شدت یک رکود اقتصادی در چرخه کسبوکار با سه عامل عمق، گستردگی و مدت زمان اندازهگیری میشود.
عمق (Depth) یک رکود با میزان شدت افت در شاخصهای اقتصادی از جمله تولید، اشتغال، درآمد و فروش تعیین میشود.
گستردگی (Diffusion) یک رکود با میزان گسترش آن در فعالیتهای اقتصادی، صنایع و مناطق جغرافیایی تعیین میشود و اگر رکود در بسیاری از صنایع و مناطق مختلف تاثیر بگذارد، گسترش آن بیشتر است.
مدت زمان (Duration) یک رکود نیز با فاصله زمانی بین اوج و پایینترین نقطه تعیین میشود و میزان طولانی بودن رکود را نشان میدهد.
دفتر ملی تحقیقات اقتصادی (NBER) مسئول تعیین تاریخچه چرخههای کسبوکار ایالات متحده آمریکا است. کمیته تعیین تاریخ رکود معمولا مدتها پس از پایان رکود، تاریخ شروع و پایان رکود را مشخص میکند؛ به عنوان مثال، پس از پایان رکود 2007-2009، این کمیته تا انتشار ویرایشهای حسابهای ملی درآمد و محصول در 30 ژوئیه و 27 آگوست 2010 منتظر ماند و تاریخ پایان رکود در ژوئن 2009 را در 20 سپتامبر 2010 اعلام کرد. از جمله دلایل تاخیر در اعلام تاریخ های شروع و پایان رکودها میتواند انتظار برای دریافت دادههای دقیق، پیچیدگی چرخههای اقتصادی و تحلیلهای جامع باشد.
به طور کلی، دورههای رشد و گسترش اقتصادی در ایالات متحده آمریکا به طور متوسط طولانیتر از دوران رکودها بوده است و به عنوان مثال، بین سالهای 1945-2019، متوسط طول یک دوره رونق حدود 65 ماه و متوسط طول یک دوره رکود حدود 11 ماه بوده است.
قیمتهای سهام و چرخه تجاری
بزرگترین افتهای قیمت سهام معمولا در اطراف رکودهای اقتصادی و انقباضها رخ میدهند. به عنوان مصال، شاخص صنعتی داوجونز و شاخص S&P 500 در طول رکود بزرگ سقوط شدیدی را تجربه کردند و شاخص داوجونز 51.1% و شاخص S&P 500، 56.8% بین 9 اکتبر 2007 تا 9 مارس 2009 کاهش یافت.
دلایل زیادی برای این اتفاق وجود دارد، اما دلیل اصلی آن این است که کسبوکارها در دورههای رکود و انقباض، اقدامات دفاعی انجام میدهند و با کاهش نیرویکار، هزینهها و میزان تولید، اعتماد سرمایهگذاران کاهش مییابد و اقدام به فروش سهام خود میکنند و باعث کاهش قیمتها میشوند. شایعات نیز نقش مهمی در افت قیمتهای سهام دارند، حتی پیش از اینکه مردم متوجه شوند که اقتصاد در حال رکود است، رویدادهایی مانند اخراجهای گسترده یا کاهش تولید ممکن است بر بازار تاثیر بگذارد و سرمایهگذاران با فروش سهامهای خود به سمت سرمایهگذاریهای شناخته شده برای حفظ سرمایه خود پناه ببرند.
مهمترین نکته این است که اگرچه قیمتهای سهام معمولاً در طول رکودهای اقتصادی تمایل به کاهش دارند، اما این فاز باعث کاهش قیمت سهام نمیشود؛ بلکه ترس از وقوع رکود و عدم اطمینان نسبت به ۀینده اقتصادی است که موجب کاهش قیمتها میشود.
آیا چرخه کسبوکار قابل پیشبینی است؟
به طور کلی، چرخههای کسبوکار قابل پیشبینی نیستند. اقتصادها مانند ماشینهای پیچیدهای هستند که به روشهای گوناگونی کار میکنند و به همان اندازه در هم تنیدهاند. پیشبینی اینکه چگونه این اقتصادها حرکت خواهند کرد، بسیار دشوار است، اگرچه ممکن است نشانههایی از تغییرات مانند تغییرات در تورم و تولید در یک اقتصاد وجود داشته باشد، اما پیشبینی یک تغییر کلی در چرخه کسبوکار بسیار دشوار و حتی غیرممکن است.
نتیجهگیری
در نتیجه، چرخه کسبوکار یک پدیده طبیعی دراقتصاد است که نشان میدهد اقتصادها به طور مداوم درحال نوسان بین چهار دوره رونق، اوج، رکود و قعر هستند و این چرخهها تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله تغییرات در تقاضا، عرضه، سیاستهای دولت و شوکهای خارجی قرار میگیرند.
این مطالب توسط تیم پادکست سکه تهیه شده است و خالی از اشکال نیست، میتوانید در صورت تمایل در بهبود آنها کمک کنید.