کالای گیفن چیست؟
کالای گیفن یک محصول ارزان قیمت و غیر لوکس است که تئوری استاندارد اقتصادی تقاضا را به چالش میکشد. تقاضا برای کالاهای گیفن با افزایش قیمت افزایش می یابد و با کاهش قیمت کاهش می یابد. در اقتصادسنجی، این پدیده با منحنی تقاضا با شیب رو به بالا نمایش داده میشود، برخلاف قوانین اساسی تقاضا که منحنی تقاضا شیب منفی دارد.
اصطلاح “کالاهای گیفن” در اواخر دهه 1800 ابداع شد و به نام اقتصاددان، آماردان و روزنامهنگار مشهور اسکاتلندی سر رابرت گیفن نامگذاری شد. مفهوم کالاهای گیفن بر محصولات ارزان قیمت و غیر لوکس متمرکز است که جایگزینهای بسیار کمی دارند. کالاهای گیفن را میتوان با کالاهای وبلن مقایسه کرد که به طور مشابه با تئوری استاندارد اقتصادی تقاضا مخالفت میکنند با این تفاوت که تئوری وبلن ناظر بر کالاهای لوکس است.
نمونههایی از کالاهای گیفن میتواند شامل نان، برنج و گندم باشد. این کالاها معمولاً چند جایگزین تقریباً در همان سطوح قیمتی ضروری دارند.
فهم کالای گیفن
کالاهای گیفن در علم اقتصاد نادر هستند زیرا عرضه و تقاضا برای این کالاها برخلاف قراردادهای استاندارد است. کالاهای گیفن می توانند نتیجه متغیرهای اقتصادی متعدد از جمله عرضه، تقاضا، قیمت، درآمد و جایگزینی باشند. همه این متغیرها در نظریههای اساسی اقتصادی عرضه و تقاضا نقش اساسی دارند.
عرضه و تقاضا
قوانین عرضه و تقاضا بر نظریههای اقتصاد کلان و خرد حاکم است. اقتصاددانان دریافتهاند که وقتی قیمتها افزایش مییابد، تقاضا کاهش مییابد و منحنی تقاضا رو به پایین ترسیم میشود. در نتیجه هنگامی که قیمتها کاهش می یابد، انتظار می رود تقاضا افزایش پیدا خواهد کرد. درآمد می تواند اندکی این نتایج را کاهش دهد و شیب محنی را کم کند زیرا درآمد شخصی بیشتر می تواند منجر به رفتارهای متفاوت شود. جایگزینی و اثر جایگزینی نیز می تواند قابل توجه باشد. از آنجایی که معمولاً جایگزینهایی برای اکثر کالاها وجود دارد، اثر جایگزینی به تقویت وضعیت عرضه و تقاضای استاندارد کمک میکند.
در مورد کالاهای گیفن، اثر درآمد می تواند قابل توجه باشد در حالی که اثر جایگزینی نیز تأثیرگذار است. در مورد کالاهای گیفن، منحنی تقاضا دارای شیب صعودی است که تقاضای بیشتری را در قیمتهای بالاتر نشان میدهد. از آنجایی که جایگزینهای کمی برای کالاهای گیفن وجود دارد، مصرفکنندگان همچنان مایل به خرید کالای گیفن با افزایش قیمت هستند. کالاهای گیفن معمولاً اقلام ضروری نیز هستند. از آنجایی که کالاهای گیفن ضروری هستند، مصرف کنندگان مایلند برای آنها هزینه بیشتری بپردازند، اما این امر همچنین درآمد قابل تصرف را محدود میکند که خرید گزینههای کمی بالاتر را دور از دسترس تر میکند. بنابراین، مصرف کنندگان حتی بیشتر از کالای گیفن را خریداری می کنند. به طور کلی، هر دو اثر درآمد و جایگزینی برای ایجاد نتایج غیرمتعارف عرضه و تقاضا در کار هستند.
تحقیقات تاریخی و نمونههای کالای گیفن
آلفرد مارشال، اقتصاددان، در کتاب درسی خود اصول اقتصاد، کار رابرت گیفن را در زمینه افزایش قیمت نان توصیف کرد که تقاضای نان افزایش مییافت زیرا مردم درآمدی برای خرید گوشت نداشتند. با این حال، در سال 1947، نمونۀ نان و گوشت توسط جورج جی استیگلر در مقاله “یادداشتهایی در مورد تاریخچه پارادوکس گیفن” به چالش کشیده شد. نمونه دیگری از وجود کالای گیفن توسط مطالعهای در سال 2007 ارائه شد که توسط اقتصاددانان هاروارد، رابرت جنسن و نولان میلر، که آزمایشی مزرعهای در استان هونان چین انجام دادند، جایی که برنج یک غذای اصلی است، و در استان گانسو که گندم غذای اصلی است. به خانوارهایی که به طور تصادفی انتخاب شده بودند در هر دو استان، کوپن هایی اعطا شد که برای خرید غذاهای اصلی مربوطه یارانه پرداخت می کرد.
جنسن و میلر شواهد محکمی از رفتار گیفن که توسط خانوارهای هونان در رابطه با برنج نشان داده شده بود، یافتند. کاهش قیمت برنج از طریق یارانه باعث کاهش تقاضای خانوارها برای برنج شد و افزایش قیمت با حذف یارانه نتیجه معکوس داشت. با این حال، شواهد گندم در گانسو ضعیفتر بود.
کالاهای گیفن در مقابل کالاهای وبلن
هم کالاهای گیفن و هم کالاهای وبلن، کالاهای غیرعادی هستند که از قوانین استاندارد عرضه و تقاضا سرپیچی میکنند. برای هر دو کالای گیفن و منحنی تقاضای یک محصول شیب صعودی دارد. درآمد و جایگزینی عوامل کلیدی در توضیح اقتصادسنجی منحنی تقاضا با شیب مثبت برای کالاهای گیفن هستند.
کالاهای وبلن نیز دارای منحنی تقاضا با شیب مثبت هستند اما با تأثیرات کمی متفاوت. کالاهای وبلن کالاهای لوکس هستند. مثالها میتواند شامل عطرهای مورد تایید افراد مشهور یا شرابهای خوب باشد. برای این کالاها، قیمت بالای آنها با نماد موقعیت اجتماعی بالا همراه است. به این ترتیب، مصرفکنندگان با درآمد بالا این کالاها را با قیمت بالاتر مطلوبتر میدانند. اثر درآمد تأثیر کمی بر این کالاها دارد. جایگزینی نیز یک عامل حداقلی است زیرا کالاها عموماً نماد وضعیت هستند و متقاطع نیستند.
این مطالب توسط تیم دانشجویی پادکست سکه تهیه شده است و خالی از اشکال نیست، میتوانید در صورت تمایل در بهبود آنها کمک کنید.