مدل IS-LM چیست؟
مدل IS-LM که مخفف «صرفهجویی در سرمایهگذاری» (IS) و «ارجحیت نقدینگی- عرضه پول» (LM) است، یک مدل اقتصاد کلان کینزی است که نشان میدهد چگونه بازار کالاهای اقتصادی (IS) با بازار وجوه قابل استقراض یا بازار پول (LM) تعامل دارد. این نمودار به صورتی نمایش داده میشود که در آن منحنیهای IS و LM برای نشان دادن تعادل کوتاهمدت بین نرخهای بهره و تولید، قطع میشوند.
آشنایی با مدل IS-LM
اقتصاددان بریتانیایی جان هیکس برای اولین بار مدل IS-LM را در سال 1937 معرفی کرد، اندکی پس از آن که جان مینارد کینز، اقتصاددان بریتانیایی، نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول را در سال 1936 منتشر کرد. مدل هیکس به عنوان یک نمایش گرافیکی رسمی از نظریههای کینز عمل کرد اگرچه امروزه عمدتاً به عنوان یک میانبر برای فهم پدیدهها استفاده میشود.
سه متغیر حیاتی برونزا (برونزا در مقابل درونزا به متغییری گفته میشود که در مدل توضیح داده نمیشود بلکه مقدار آن از پیش مشخص شده است و در مدل جایگذاری میشود)، در مدل IS-LM عبارتند از نقدینگی، سرمایهگذاری و مصرف. بر اساس این نظریه، نقدینگی با اندازه و سرعت عرضه پول تعیین میشود. در این مدل سطوح سرمایه گذاری و مصرف توسط تصمیمات نهایی (حاشیهای) بازیگران اقتصادی تعیین خواهد شد.
نمودار IS-LM رابطۀ بین تولید یا تولید ناخالص داخلی (GDP) و نرخ بهره را بررسی میکند. کل اقتصاد فقط در دو بازار خلاصه میشود – تولید و پول – و ویژگیهای عرضه و تقاضای آنها اقتصاد را به سمت نقطه تعادل سوق میدهد.
ویژگی های نمودار IS-LM
نمودار IS-LM از دو منحنی تشکیل شده است: IS و LM . تولید ناخالص داخلی در محور افقی قرار میگیرد و به سمت راست افزایش می یابد. نرخ بهره محور عمودی را تشکیل میدهد.
منحنی IS
منحنی IS مجموعهای از تمام سطوح نرخ بهره و تولید (GDP) را نشان میدهد که در آن سرمایهگذاری کل (I) (به معنای جمع تمام سرمایهگذاریها در یک اقتصاد) برابر پس انداز کل (S) (به معنای جمع تمام پساندازها در یک اقتصاد) است. در نرخهای بهره پایینتر، سرمایهگذاری بیشتر است که به تولید کل (GDP) بیشتر تبدیل میشود، بنابراین منحنی IS به سمت پایین و به راست شیب دارد.
منحنی LM
منحنی LM مجموعه ای از تمام سطوح درآمد (GDP) و نرخهای بهره را نشان میدهد که در آن عرضه پول برابر با تقاضای پول (نقدینگی) است. منحنی LM به سمت بالا متمایل میشود زیرا سطوح بالاتر درآمد (GDP) باعث افزایش تقاضا برای نگهداری مانده پول برای معاملات میشود که به نرخ بهره بالاتری برای حفظ تعادل عرضه پول و تقاضای نقدینگی نیاز دارد.
تقاطع منحنی های IS و LM
نقطه تلاقی منحنی های IS و LM نقطه تعادل نرخ بهره و تولید را زمانی نشان میدهد که بازارهای پول و اقتصاد واقعی در تعادل هستند. سناریوها یا نقاط متعدد در زمان ممکن است با افزودن منحنی های IS و LM اضافی نمایش داده شوند.
در برخی از نسخههای نمودار، منحنیها تحدب یا تقعر محدودی را نشان میدهند. تغییر در موقعیت و شکل منحنیهای IS و LM که نشاندهنده تغییر اولویتها برای نقدینگی، سرمایهگذاری و مصرف است، سطوح تعادلی درآمد و نرخهای بهره را تغییر میدهد.
محدودیت های مدل IS-LM
بسیاری از اقتصاددانان، از جمله بسیاری از کینزیها، به مدل IS-LM به دلیل فرضیات ساده و غیر واقعی آن در مورد اقتصاد کلان اعتراض دارند. نمیتواند بیکاری بالا و تورم همزمان در اقتصاد را توجیه کند. همچنین با تغییر بانک های مرکزی به استفاده از قانون نرخ بهره به جای هدف قرار دادن عرضه پول، کاهش یافته است.
حتی هیکس بعداً اعتراف کرد که نقصهای این مدل کشنده بوده است، و احتمالاً بهتر است از آن به عنوان «یک ابزار کلاس درس استفاده شود تا بعداً با چیز بهتری جایگزین شود». بازنگری های بعدی برای چارچوب های به اصطلاح “جدید” یا “بهینه شده” IS-LM صورت گرفته است.
این مدل یک ابزار سیاستی محدود است، زیرا نمیتواند توضیح دهد که چگونه سیاستهای مالیاتی یا هزینهای باید با هر خاصیت تدوین شوند. این مدل به طور قابل توجهی جذابیت عملکردی آن را محدود میکند. در مورد تورم، انتظارات منطقی یا بازارهای بینالمللی حرف چندانی برای گفتن ندارد، اگرچه مدلهای بعدی سعی میکنند این ایدهها را در خود بگنجانند. این مدل همچنین شکل گیری سرمایه و بهره وری نیروی کار را نادیده میگیرد.
جمعبندی
مدل IS-LM ابزاری برای بررسی نحوه تلاقی بازار کالاهای اقتصادی با بازار وجوه قابل استقراض است. این نقطه تعادل کوتاه مدت بین نرخ بهره و تولید را با سه متغیر آن نقدینگی، سرمایه گذاری و مصرف نشان میدهد.
از آنجایی که دستگاهی بسیار ساده است، تنها زمانی مفید است که باید تصمیمات فوری گرفته شود، زیرا فاقد پیچیدگی لازم برای تنظیم سیاست های مالیاتی و هزینه است.
این مطالب توسط تیم دانشجویی پادکست سکه تهیه شده است و خالی از اشکال نیست، میتوانید در صورت تمایل در بهبود آنها کمک کنید.